Cùng với xu hướng phủ lên văn hóa các tộc người một lớp sương mờ huyền bí nhằm cuốn hút trí tò mò của đọc giả, khuynh hướng “lãng mạn hóa” văn hóa các tộc người cũng chiếm một số lượng đáng kể trên các trang báo dưới dạng các phóng sự, ký sự, truyện ngắn và thơ ca. Dưới ngòi bút của các nhà báo, phong cảnh miền núi hiện ra hùng vỹ như những bức tranh thủy mặc đầy cuốn hút, trong đó có những sản vật mê hồn hiếm thấy, những món ngon độc đáo có một không hai, những không gian lý tưởng để thư giãn, những nét văn hóa độc đáo riêng biệt của những con người chân chất với vẻ đẹp nguyên sơ còn đang chờ được khám phá, v.v. Đọc những thông tin này, chúng ta như đang tưởng tượng ra hình ảnh một miền núi khác, không cổ hủ, lạc hậu, man rợ, cũng không có những nỗi đau, chỉ còn lại niềm vui hạnh phúc trong thú thưởng ngoạn và khám phá.


Khuynh hướng “lãng mạn hóa” văn hóa miền núi
Khuynh hướng “lãng mạn hóa” văn hóa miền núi. Ảnh: Internet.

Nhóm các bài viết theo khuynh hướng “lãng mạn hóa” này thường đi theo những khuôn mẫu chính như:


a) Ngợi ca phong cảnh miền sơn cước với sông suối, núi non, thung lũng, ruộng nương, làng mạc, nhà sàn.
b) Mô tả vẻ đẹp hay tính độc đáo của các sản vật địa phương như thổ cẩm, lâm thổ sản, các loài động thực vật.
c) Giới thiệu và cổ vũ cho thú vui ẩm thực miền sơn cước như các loại rượu, thuốc, các món ăn địa phương và những thú vui thưởng ngoạn như múa xòe, hát giao duyên, mời rượu.
d) Thổi phồng vẻ đẹp lãng mạn của người sơn nữ.


Các bài viết dưới dạng này thường có dụng ý cổ vũ cho trào lưu du lịch đang bùng nổ ở một bộ phận dân chúng, nhất là tầng lớp trung lưu mới nổi trong xã hội đô thị và lớp trẻ có nhu cầu khám phá. Hàng năm, vào các dịp tết, lễ, các kỳ nghỉ đông và nghỉ hè, các báo Thanh Niên, Tuổi trẻ và Tiền Phong lại rộ lên những loạt bài liên quan đến chủ đề này. Hàng loạt các “tít” lớn chạy trên các báo đầy sức cuốn hút, như: “Lai Châu-- bí ẩn miền sơn cước”; Thổ cẩm Lùng Tám-- miền cổ tích của Hà Giang”; “Sa Pa mù sương”; “Sa Pa mùa tuyết rơi”; “Lên đỉnh Mẫu Sơn”; “Đà Lạt-- xứ sở mộng mơ”; “Lạc lối trong Thung lũng Hoa vàng”; “Đêm ở thung lũng thần linh”, v.v.


Khi mô tả vẻ đẹp miền sơn cước, các bài viết có xu hướng đi theo một mô-típ phổ biến là nhấn mạnh “vẻ hoang dã và bí ẩn của núi rừng” được tô điểm thêm bởi “những nụ cười hồn nhiên” và “những đôi mắt còn “rực hơn cả lửa”. Tiền Phong Chủ Nhật (18/3/2006) chẳng hạn, đã mô tả đền tháp Mỹ Sơn của người Chăm như “chứa đựng cả một vũ trụ với tiểu vũ trụ là những ngọn tháp, chân đền, Linga, Yoni, đến những viên gạch, ngọn cỏ, tàng cây”.


Khi nói tới “vẻ đẹp hoang sơ” của miền núi, các báo thường hay dụng ý tu từ, đưa vào các thuật ngữ có sức gợi cảm. Có lẽ thơ và nhạc một thời lãng mạn đã trở thành nguồn cảm hứng để báo chí tưởng tượng ra hình ảnh về người phụ nữ vùng cao đầy quyến rũ mà khi đọc nó, người ta lập tức quên đi những lam lũ thường ngày. Chẳng hạn, khi viết về bản làng người Thái Tây Bắc, nhà báo hình dung ra một “Mai Châu mùa em thơm nếp xôi” (thơ Quang Dũng); khi viết về tục uống rượu cần của người Tây Nguyên, người ta lại tưởng như đang “uống núi rừng thiêng”, trong đó có “giọt mắt hòa vào men chếnh choáng/Tôi chìm trong hương tóc trăng em” (thơ Giang Nam), v.v. Điển hình cho khuynh hướng lãng mạn hóa hình ảnh miền núi là loạt bài đăng trên Tuổi Trẻ và Công An Nhân Dân (tháng 9/2007) về “những miền gái đẹp” nơi miền núi với cái nhìn thấm đẫm chất lãng mạn và gợi tình.