Joseph Nye, cha đẻ của khái niệm quyền lực mềm cho rằng có ba cách để đạt được điều mình mong muốn. Một là dùng vũ lực đe dọa, hai là mua bằng tiền, và ba là dùng sự hấp dẫn văn hóa, chính trị và xã hội của mình. Cách thứ ba chính là dùng quyền lực mềm để thuyết phục và lôi kéo các quốc gia cũng như các lực lượng xã hội ủng hộ lợi ích của mình.

Ảnh: nhiều bạn bè quốc tế có cảm tình với việc Việt Nam thúc đẩy quyền bình đẳng cho người đồng tính


Quyền lực mềm phải đựa trên những hành động cao quý, nhân văn và chính nghĩa. Theo Joseph Nye, quyền lực mềm của Mỹ không hình thành bới chính sách của chính phủ, mà nó được được hình thành bởi các tổ chức phi chính phủ độc lập, các quỹ từ thiện toàn cầu, các trường đại học tự do, hay các bộ phim hollywood hấp dẫn. Điều này cũng tương tự như châu Âu và các nền dân chủ khác. Quyền lực mềm của họ không phải được tạo ra bởi nhà nước hay thậm chí là doanh nghiệp, mà từ xã hội dân sự tự do và cởi mở. Nói cách khác, quyền lực mềm được hình thành trong mối quan hệ giữa con người với con người.

Xã hội dân sự tạo ra quyền lực mềm vì bản chất của xã hội dân sự là hướng tới cái thiện, lòng vị tha và phẩm giá con người. Xã hội dân sự thúc đẩy các giá trị dân chủ, phòng chống tham nhũng và bảo vệ quyền của người yếu thế. Bên cạnh đó, xã hội dân sự còn kiềm chế sự thoái hóa của quyền lực chính trị và quyền lực kinh tế, nhằm đảm bảo xã hội không bị tàn phá bởi tham nhũng, lộng quyền và bất bình đẳng. Vì xã hội dân sự là biểu hiện của sự khát khao tự do của con người nên một xã hội dân sự phát triển mang lại quyền lực mềm cho quốc gia và dân tộc.

Ở Việt Nam, xã hội dân sự còn bị coi là nhạy cảm, thậm chí là “phản động.” Điều này xuất phát từ những lo sợ “diễn biến hòa bình”. Tuy nhiên, nếu coi xã hội là tĩnh tại, thì đúng là xã hội dân sự phản lại sự tĩnh tại đó. Nói cách khác, xã hội dân sự tạo ra “diễn biến hòa bình” theo nghĩa vận động cho những thay đổi tích cực, mang lại điều tốt đẹp hơn cho con người nói riêng và xã hội nói chung, trong hòa bình.

Ở Việt Nam có hàng nghìn tổ chức phi chính phủ, các tổ chức xã hội dân sự đang hỗ trợ người nghèo, người dân tộc thiểu số phát triển kinh tế và cải thiện cuộc sống. Họ cung cấp tài chính tín dụng, kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, hỗ trợ thông tin thị trường và bao tiêu sản phẩm. Nhiều tổ chức khác đang giúp dậy nghề cho người khuyết tật để họ có cơ hội tham gia vào thị trường lao động, hay giáo dục cho trẻ em nghèo, xóa bỏ bất bình đẳng giới và bạo lực gia đình. Họ cũng tham gia vào việc nghiên cứu góp ý cho chính sách, luật pháp để bảo vệ quyền và tự do cho những người yếu thế trong xã hội. Đây chính là những giá trị nhân văn mang tính toàn cầu của xã hội dân sự, bao gồm cả xã hội dân sự Việt Nam.

Hơn nữa, các tổ chức xã hội dân sự thường có mạng lưới ở vùng và trên thế giới của mình. Trong quá trình này, họ chính là thông điệp để thế giới biết Việt Nam có phát triển, dân chủ và tự do hay không. Một thông điệp tích cực cho Việt Nam không phải là một bài diễn văn toàn khen ngợi những thành tích đạt được, mà quan trọng là sự khách quan, cân bằng về việc các tổ chức xã hội dân sự có được tự do thành lập, hoạt động vì mục đích chung, và trên hết là có vị thế độc lập về những vấn đề mình đang tham gia giải quyết hay không. Đây chính là một trong các chỉ số tốt nhất để thế giới biết về tự do, dân chủ, công cuộc đổi mới và phát triển của Việt Nam.

Như vậy, xã hội dân sự là quan hệ giữa con người, là không gian tự do nơi trao đổi ý kiến, tìm kiếm sáng tạo và giải pháp cho các vấn đề phát triển của xã hội. Nó là sự kết nối xuyên biên giới, thể chế chính trị hay trình độ phát triển kinh tế. Quốc gia nào giàu có về xã hội dân sự, quốc gia đó có quyền lực mềm để hấp dẫn thế giới.