Bình đẳng giới chỉ cho phụ nữ nấc trên?

Việt Nam được coi là một trong các quốc gia có bình đẳng giới tương đối tốt vì có nhiều phụ nữ là lãnh đạo chính trị, lãnh đạo doanh nghiệp và nghiên cứu khoa học. Phụ nữ xuất hiện trong hầu hết các ngành nghề như ngoại giao, y tế, giáo dục, lao động sản xuất, thậm chí lái xe taxi. Ngoài nguyên nhân do phụ nữ được huy động tham gia sản xuất và chiến đấu trong kháng chiến (giặc đến nhà đàn bà cũng đánh), các tiến bộ này còn do Việt Nam có pháp luật bảo vệ phụ nữ trong sử dụng đất đai, hôn nhân gia đình, và đặc biệt trong phòng chống bạo lực trên cơ sở giới.

Bình đẳng giới chỉ cho phụ nữ nấc trên?
Tự sự để sống tử tế

Nhà văn Nguyên Ngọc cho rằng tội ác ngày càng thản nhiên là do con người không có khả năng tự sự, tưởng tượng về những hậu quả do hành động của mình gây ra. Một ví dụ điển hình là vụ án Nguyễn Kim An giết bạn cùng lớp là Lưu Vĩnh Đạt bằng cách cho Đạt uống thuốc an thần bất tỉnh, trùm bao tải lên người nạn nhân rồi vứt xuống sông. Sau đó An liên tục nhắn tin tống tiền gia đình Đạt. Khi cha mẹ vớt được xác Đạt tổ chức tang lễ, An vẫn thản nhiên đến viếng như mình vô can.

Tự sự để sống tử tế
Ba nhầm tưởng của Trung Quốc khi kéo giàn khoan vào Việt Nam

Trung Quốc đang thực hiện đại cục chiếm hữu Biển Đông bằng những bước đi được tính toán rất kỹ lưỡng. Việc kéo giàn khoan là hành động đầu tiên hòng xác lập chủ quyền theo đường chín đoạn. Tuy nhiên, đại cục này có thể dựa trên những tính toán sai lầm về phản ứng của Việt Nam và quốc tế.

Ba nhầm tưởng của Trung Quốc khi kéo giàn khoan vào Việt Nam
Đại cục của Trung Quốc và lựa chọn của Việt Nam

Theo Trần Trọng Kim, triết lý của người Trung Quốc là dùng trực giác để nắm bắt tinh thần, rồi từ đó đúc kết các ý tứ vào mấy câu vắn tắt để làm cốt. Chính vì vậy, nếu chỉ đọc văn từ thì không nắm được hết ý. Điều này khác với logic của phương Tây, đó là lời và ý theo sát nhau, phân minh rõ ràng. Nếu không hiểu sự khác biệt này, chúng ta dễ dàng sa vào phân tích văn bản của người Trung Quốc, dẫn đến đoán ý sai, không nắm được tinh thần của sự việc.

Đại cục của Trung Quốc và lựa chọn của Việt Nam
Chọn truyền thống viển vông hay quyền con người cụ thể?

Một kỹ thuật lập pháp quan trọng trong xây dựng pháp luật, kể cả Hiến pháp, là đưa ra nguyên tắc hoặc giá trị xuyên suốt. Các nguyên tắc và giá trị cần rõ ràng, không thể mâu thuẫn hoặc loại trừ nhau, và không thể hiểu sai vì chúng là nền tảng cho việc xây dựng nội dung, đặc biệt những nội dung còn khác biệt giữa các cá nhân trong ban soạn thảo. Nếu không có hoặc không tuân thủ các nguyên tắc và giá trị này, chắc chắn Luật pháp sẽ không nhất quán, bị ý chí chủ quan của một số người có quyền lực áp đặt.

Chọn truyền thống viển vông hay quyền con người cụ thể?
Cần mở ba con đường để Việt Nam phát triển

Nhìn lại lịch sử hiện đại, có thể thấy Việt Nam đã để nhiều cơ hội phát triển quan trọng trôi qua khỏi tay mình. Cải cách chỉ xảy ra khi tình thế bắt buộc phải có giải pháp đối phó, hơn là tự vươn lên nhìn vào xu hướng toàn cầu để nắm bắt các cơ hội thay đổi. Ví dụ, đổi mới năm 1986 chỉ diễn ra khi đất nước rơi vào khủng hoảng kinh tế xã hội trầm trọng, người dân đối mặt với nạn đói, khi đó khoán 10 mới được chấp nhận và đổi mới kinh tế mới được thực hiện.

Cần mở ba con đường để Việt Nam phát triển
Nam tính nữ tính và tự do thể hiện của giới trẻ

Bình đẳng giới và tự do thể hiện giới là chủ đề luôn nóng vì nó liên quan đến tất cả mọi người, đặc biệt giới trẻ. Quan niệm về nam tính, nữ tính và ảnh hưởng của nó đến quyết định của người trẻ trong tình yêu, gia đình, và công việc rất quan trọng. Với các nhà hoạt động xã hội, một câu hỏi lớn được đặt ra là người trẻ hiện nay quan niệm thế nào về nam tính, nữ tính và liệu các khuôn mẫu và định kiến giới có còn là rào cản cho tự do thể hiện của người trẻ khi xã hội ngày càng tự do hơn, người dân tiếp xúc với nhiều nền văn hóa coi trọng sự đa dạng hơn?

Nam tính nữ tính và tự do thể hiện của giới trẻ
Hiểu để đối phó với các ngón đòn của Trung Quốc

Một trong những “luật bất thành văn” truyền trong giới ngoại giao châu Á đó là “đừng làm Trung Quốc mất mặt”. Là một nước lớn, có tính sỹ diện cao Trung Quốc sẵn sàng nổi đóa khi bị công kích, bất kể đúng hay sai. Chính vì vậy trong ngoại giao khu vực, rất ít nước dám công khai lên án Trung Quốc, các tuyên bố về những vấn đề liên quan đến Trung Quốc thường tránh nêu đích danh Trung Quốc. Điều này khác hẳn ngoại giao với các nước lớn đã trưởng thành như châu Âu hoặc Mỹ.

Hiểu để đối phó với các ngón đòn của Trung Quốc
Giữ Biển Đông bằng giá trị Việt

Việc công nhân ở Bình Dương đập phá nhà máy có vốn đầu tư Trung Quốc là kết quả của sự tức giận với việc Trung Quốc đặt giàn khoan HD981 trong vùng biển của Việt Nam. Nó như giọt nước tràn ly để những uất ức, nghi ngờ chất chứa trong lòng tràn ra. Nó thể hiện sự bất bình của người dân với người láng giềng trong cách hành xử nước lớn bắt nạt nước bé. Tuy nhiên, người Việt Nam cần tỉnh táo và đặt câu hỏi, “việc đập phá nhà máy của người Trung Quốc có ích gì cho cuộc đấu tranh ở Biển Đông?”.

Giữ Biển Đông bằng giá trị Việt
Đặt giàn khoan HD-981 Trung Quốc muốn kiểm soát Việt Nam và hàng hải quốc tế

Tình hình Biển Đông trong những ngày gần đây trở nên nóng và căng thẳng đặc biệt. Nếu diễn ngôn của các nhà chính trị, các nhà ngoại giao, hoặc các nhà nghiên cứu về các xung đột trước đây chỉ là “quan ngại đặc biệt” thì giờ chuyển qua “đặc biệt nguy hiểm”. Những ngày đầu, Trung quốc sử dụng tàu chiến, vòi rồng và đâm trực diện vào tàu của Việt Nam thì hiện nay họ huy động cả không quân vào cuộc và súng đạn luôn để ở chế độ “sẵn sàng nhả đạn”. Việt Nam sau những ngày đầu kiềm chế thì đã chuyển qua tự vệ bằng cách sử dụng vòi rồng chống lại tàu của Trung Quốc. Chính hoàn cảnh này làm rủi ro xảy ra xung đột rất cao.

Đặt giàn khoan HD-981 Trung Quốc muốn kiểm soát Việt Nam và hàng hải quốc tế
Để Luật về hội không cùm chân đời sống dân sự

Nhu cầu hội họp, chia sẻ và liên kết của con người là tự nhiên, và là một quyền con người cần được bảo vệ. Hiến pháp Việt Nam năm 2013 đã quy định rõ quyền này ở điều 25. Việc xây dựng luật về Hội trước sau cũng phải làm, vì đây là vừa là nhu cầu vừa là động lực phát triển của xã hội. Trong hơn một thập kỷ qua, cuộc sống dân sự của xã hội Việt Nam đã thay đổi rất nhiều, các hình thức hội khác nhau đã ra đời và cần một khung pháp lý mới cho nó.

Để Luật về hội không cùm chân đời sống dân sự
Liên hợp quốc và nhiều nước khen ngợi tiến trình bảo vệ quyền LGBT của Việt Nam

Trong gần một thập kỷ qua, cộng đồng người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT) Việt Nam đã tự chuyển mình từ những cá nhân sợ hãi, che dấu, không dám sống thật thành một cộng đồng đoàn kết, tự hào và sát cánh cùng hướng tới tự do và bình đẳng. Họ cùng nhau vận động xã hội và nhà nước đối xử bình đẳng hơn với những công dân là người đồng tính, song tính và chuyển giới. Chính sự vận động của cộng đồng đã tạo ra nhiều thay đổi trong nhận thức xã hội, nhà nước nhận ra thực tế cần xóa bỏ kỳ thị, chống phân biệt đối xử và bước đầu có những hành động cụ thể như bỏ điều phạt trong Nghị định xử phạt hành chính, và đưa nội dung hôn nhân cùng giới vào thảo luận trong Luật hôn nhân và gia đình. Đây là những bước đi lớn giúp Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên của châu Á có cả Chính phủ và Quốc hội thảo luận về chủ hôn nhân cùng giới.

Liên hợp quốc và nhiều nước khen ngợi tiến trình bảo vệ quyền LGBT của Việt Nam
Việt Nam cần tái cơ cấu tư tưởng phát triển nông nghiệp***

Ngành nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong mục tiêu đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam. Nông nghiệp có vai trò quan trọng trong ổn định kinh tế xã hội tại Việt Nam thông qua tạo việc làm cho 70% dân số, tạo nguồn cung lương thực thực phẩm đầy đủ, ổn định giá cả. Nông nghiệp cũng là ngành mũi nhọn của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu vì đây là ngành có xuất siêu. Đồng thời, nông nghiệp Việt Nam đã cung cấp những điều kiện cần thiết như thực phẩm và nguồn nguyên liệu giá rẻ để thúc đẩy đầu tư tư nhân vào lĩnh vực phi nông nghiệp ở Việt Nam. Trong những giai đoạn suy thoái kinh tế xảy ra, ngành nông nghiệp được cho là khu vực an toàn giúp nền kinh tế Việt Nam giảm bớt những bất ổn.

Việt Nam cần tái cơ cấu tư tưởng phát triển nông nghiệp***
Chính sách không thể chỉ nhìn thấy cây mà không thấy rừng

Câu chuyện số 1: Trong chương trình dân số và kế hoạch hóa gia đình quốc gia, kiểm soát tỉ lệ sinh luôn là một mục tiêu quan trọng. “Mỗi gia đình chỉ có một hoặc hai con” đã trở thành khẩu hiệu quen thuộc và được áp dụng triệt để ở các địa phương thông qua giáo dục, tuyên truyền, kỷ luật và phạt hành chính. Hệ thống chính trị địa phương được khen ngợi vì đạt được mục tiêu kiểm soát sự gia tăng của dân số và góp phần hoàn thành mục tiêu quốc gia, phát triển kinh tế và xã hội đất nước.

Chính sách không thể chỉ nhìn thấy cây mà không thấy rừng
Có cần giám sát sự tin tưởng của chính quyền vào nhân dân?

Trong cuộc sống, chúng ta hay đánh giá niềm tin của người dân vào chính quyền. Ví dụ ở Việt Nam có Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) và Chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) đánh giá sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp vào chính quyền địa phương. Tuy nhiên, có một chỉ số quan trọng khác mà chúng ta cần phải đánh giá, đó là chỉ số niềm tin của chính quyền vào nhân dân. Chỉ số này quan trọng vì nó ảnh hưởng đến cách ứng xử của đội ngũ công quyền với người dân.

Có cần giám sát sự tin tưởng của chính quyền vào nhân dân?
Chính phủ Việt Nam nói "Tôi Đồng Ý"?

Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nguyễn Trung Thành, Trưởng phái đoàn thường trực của Việt Nam tại Liên hợp quốc đã kêu gọi cộng đồng quốc tế tích cực bảo vệ quyền của nhóm người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT) trong phiên họp thứ 25 của Hội đồng nhân quyền ngày 24 tháng 3 năm 2014. Ông Nguyễn Trung Thành nhấn mạnh “đoàn [Việt Nam] chúng tôi kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục đối thoại chân thành và cởi mở, nhằm chống lại sự phân biệt đối xử và ghét bỏ người đồng tính, song tính và chuyển giới, đồng thời tăng cường hợp tác để bảo vệ quyền chính đáng của cộng đồng LGBT.” Đây là lần đầu tiên một đại diện của chính phủ Việt Nam kêu gọi quốc tế chung tay bảo vệ quyền của người đồng tính, song tính và chuyển giới. Tại sao Việt Nam đã có bước đi cần thiết và đúng đắn này?

Chính phủ Việt Nam nói "Tôi Đồng Ý"?
Của công còn nhiều tham nhũng còn lắm

Tham nhũng là vấn nạn của Việt Nam nhưng chúng ta đang chỉ chữa cái triệu chứng mà không chữa cái gốc rễ. Tưởng rằng tham nhũng là do suy thoái đạo đức, là sự lỏng lẻo của thể chế, nhưng thực ra là hậu quả của tư tưởng mà chúng ta đang lựa chọn.

Của công còn nhiều tham nhũng còn lắm
Xã hội dân sự đang mở rộng hay thu hẹp ở Việt Nam?

Nếu nhìn về xu thế phát triển, dù có lúc lên lúc xuống, nhưng trong 10 năm qua không gian xã hội dân sự ở Việt Nam ngày càng được mở rộng, tạo điều kiện cho người dân bày tỏ ý kiến của mình. Xã hội dân sự ở đây được hiểu đơn giản bao gồm các tổ chức phi chính phủ có đăng ký hoạt động với cơ quan quản lý nhà nước (NGO), các tổ chức cộng đồng hoặc cá nhân hoạt động tự do, và các diễn đàn trên internet.

Xã hội dân sự đang mở rộng hay thu hẹp ở Việt Nam?
Sống tử tế!

2013 là một năm bấn loạn của xã hội Việt Nam. Những sự việc làm đau lòng như bảo mẫu đánh trẻ em, án oan sai do ép cung ông Nguyễn Thanh Chấn, xả lũ theo quy trình gây thiệt hại kinh tế và chết người ở miền Trung, phi tang xác khách hàng sau khi gây tai nạn ở thẩm mỹ viện Cát Tường. Có lẽ, một trong những điểm chung của các vụ việc này là sự thiếu vắng của giá trị sống nhân văn. Nói cách khác, chúng ta đã sống không tử tế với nhau.

Sống tử tế!